یونجه: (Alfaalfa ,Medicago sativa )
یونجه: (Alfaalfa ,Medicago sativa )
ازتیره لگومینوز بوده و به علت غنی بودن از پروتئین ،کلسیم و ویتامین و خوش خوراک بودن و درصد کم سلولز در ردیف بهترین گیاهان علوفه ای قرارمی گیرد و به آن طلای سبز میگویند. یونجه اولین گیاه زراعی است که بعنوان علوفه کشت شده است .خاستگاه یونجه منطقه شمال غرب ایران ،منطقه آناتولی شمال ترکیه و منطقه قفقاز می باشد. یونجه درحدود65گونه دارد و با تعداد زیادی واریته در تمام نقاط جهان پراکنده شده است که ازاین تعداد33 درصد چندساله و بقیه یک ساله و علف هرز دیده می شود. سطح کشت یونجه درایران 560هزارهکتار می باشد.

گونه های زراعی:
1-یونجه ی معمولی ( Medicago sativa ) :
با گل های به رنگ ارغوانی، بنفش، آبی مهمترین گونه زراعی در جهان است و بیش از 90 درصد یونجه زراعی در ایران مربوط به این گونه است ارتفاع بوته دراین گونه از60سانتیمتر تا100سانتیمتر متغیر و نسبت به گرما و سرما مقاومت خوبی دارد.
2-یونجه ی داسی شکل یا گل زرد(Medicago falcate ):
با گل های زردرنگ و میوه ی داسی شکل در تکامل یونجه معمولی نقش مهمی ایفا کرده است مقاومت به سرمایش بسیاربالا بوده و تحت پاره ای شرایط سرمای 60- درجه سانتی گراد را به خوبی تحمل می کند.
3- یونجه Medicago Media :
این گروه از تلاقی یونجه های گروه 1و2 بوجودآمده و برای کاشت در مناطق معتدل مناسب است گل های این گونه به رنگ های صورتی، سفید، زرد قابل مشاهده می باشد. ارتفاع این یونجه از80-50سانتی متر متغیر می باشد.
مشخصات گیاه شناسی:
الف : ریشه : یونجه دارای 2 نوع ریشه میباشد
1 – ریشه اصلی: مستقیم – عمیق – ضخیم که در شرایط مناسب بافت خاک میتواند تا عمق 7 متری در خاک نفوذ کند .
2 – ریشه های جانبی: که از ریشه اصلی منشعب شده و وظیفه استحکام گیاه در خاک و جذب آب و املاح را بر عهده دارند گره های تثبیت کننده ازت از گروه باکتریهای Rhizobium meliloti از جنس باکتریهای همزیست ( ریزوبیوم ) بر روی این ریشه ها تشکیل میشوند .
ب – ساقه:
ساقه اصلی یونجه به مرور زمان در نزدیک سطح زمین ضخیم و چوبی شده و به یک طوقه تبدیل میشود در محل طوقه جوانه هایی وجود دارند که بعدا به ساقه های یونجه تبدیل میشوند تعداد ساقه هایی که از طوقه خارج میشود بسته به ژنوتیپ بین 5 تا 40 عدد متغیر است ارتفاع ساقه ها نیز بین 40 تا 80 سانتیمتر و گاهی 1 متر نیز میرسند ساقه های سبز دارای مغز زیادی بوده و ارزش قابل توجهی دارد در صد پروتئین نیز در اندامهای مختلف یونجه متفاوت است بطوریکه در ساقه های اصلی 10 تا 11 در صد در شاخه ها 13 تا 16 در صد در برگها 21 تا 23 در صد و در گلها 31 تا 34 در صد میباشد .
ج – برگها:
یونجه بعد از جوانه زنی یک جفت برگ بنام برگهای کوتیلدون ( برگهای لپه ای ) بوجود می آورد که از مرکز آنها اولین برگ ساده قلبی شکل با دم برگ طویل ظاهر میشود برگهای اصلی بصورت 3 برگچه ای میباشد برگچه ها بیضوی با حاشیه ای مضرس و کرک دار بوده بطوریکه برگچه وسطی با یک دم برگچه کوتاه ولی 2 برگچه کناری بدون دم برگچه به دمبرگ اصلی متصل میشود .
د – گل:
آرایش گل بصورت خوشه ای مرکب دم گل بسیار طویل که در آن 5 تا 50 گل ممکن است وجود داشته باشد کاسه گل از 5 کاسبرگ متصل بهم درست شده و جام گل شامل 5 گلبرگ به قرار زیر است. بزرگترین گلبرگ استاندارد یا درفش نامیده میشود. 2 گلبرگ کوچک بال( Wing petal ) نامیده میشود. 2 گلبرگ از همه کوچکتر ناو( Keel petal )خوانده میشود. تعداد پرچم ها 10 عدد است که از این تعداد 9 عدد بهم پیوسته و یکی آزاد می باشد چنین وضعیتی(9+1) را دیادلف میگویند اگه پرچم ها با هم باشند مونودلف می گویند. یونجه گیاهی است دگرگشن( آلوگام) ولی حدود 10درصد نیز خود گشنی دارد. تلقیح بوسیله حشرات بویژه زنبوران عسل انجام میگیرد زمانیکه زنبورها برای جمع آوری شهد بر روی گل می نشینند به محض تماس بدن آنها گلبرگهای ناو پاره شده و پرچم ها آزاد و بشدت به درفش برخورد می کنند در نتیجه عمل لقاح صورت می گیرد عمل آزاد شدن اندام جنسی از گلبرگهای ناو به منظور لقاح و گرده افشانی را تریپینگ می نامند( Tripping ) لازم به یاد آوری است که به منظور تولید علوفه عمل تریپینگ زمانی لازم نیست و فقط زمانی که هدف بذر گیری این عمل انجام می شود.
ر: میوه :
میوه یونجه بصورت یک نیام پیچ دار و حلزونی با بذر های کلیوی شکل میباشد بذر ها به رنگ زرد یا مایل به قهوهای با وزن 1000 دانه 2تا 3گرم دیده می شود. ازدیاد یونجه با بذر است ولی به صورت غیر جنسی نیز از طریق قلمه و ساقه و ریشه قابل تکثیر می باشد قوه نامیه در حضور یونجه کم و پس از 3 سال بشدت کاهش میابد لذا برای کاشت بهتر است از بذر های یکساله استفاده شود .
![]()
اکولوژی یونجه :
الف : خاک مناسب : به دلیل اینکه یونجه تابع شرایط آب و هوایی منطقه از 3تا 5 سال در یک زمین باقی می مانند و نیز در اثر حرکات ماشین آلات در مراحل مختلف داشت و برداشت خاک مزرعه بتدریج سفت و فشرده می شود لذا باید یونجه را در خاکهایی کشت کرد که عمق زراعی آن کمتر از 20 سانتیمتر نباشد خاکهای رس شنی و شنی رس مناسب کشت گیاه است این گیاه قابلیت کشت در خاکهای شور و آهکی را نیز دارد در محمدوده PH خنثی تا کمی قلیایی بهترین رشد را یافته و در PH های کمتر از 5/5 قادر به ادامه رشد نخواهد بود .
ب : آب وهوای مناسب : یونجه قدرت سازگاری زیادی به اقلیم های مختلف را دارد لذا در نقاط مختلف دنیا کشت می شود از نظر دمایی از 54- تا 60- درجه سانتی گراد را به شرط وجود پوشش برف تامین میکند دمای مطلوب و بهینه بین 15 تا 30 درجه سانتیگراد می باشد
کاشت یونجه :
با توجه به اینکه یونجه مدت زیادی زمین را می پوشاند و همه ساله نیز از آن در چندین چین یا نوبت محصول برداشت می شود لذا آماده کردن زمین برای آن دارای اهمیت می باشد بلیل کوچک بودن بذور بستر بذر باید نرم و خاک دانه ها کوچک باشد یونجه گیاهی است که هم به صورت پاییزه و هم به صورت بهاره امکان کشت آن وجود دارد ولی کشت بهاره آن رایج و مرسوم است برای کشت بهاره زمین مورد نظر را در پایییز سال قبل به عمق 15تا 30 سانتیمتر شخم می زند اضافه کردن 20 تا 30 تن کود دامی پوسیده به ازای هکتار قبل از شخم پاییزه توصیه می شود . در بهار 1یا 2 هفته قبل از کاشت شخمی عمود بر شخم اصلی اعمال و مزرعه را دیسک می زنند بهتر است به منظور تسطیع از ماله یا تسطیع کن های ویژه یونجه استفاده شود پس از آماده کردن زمین کشت بذر به 2 صورت انجام می شود .
الف : به صورت دست پاش و یا بذر افشان : کشت دست پاش بدترین نوع کشت در یونجه می باشد زیرا به دلیل عدم توزیع بذور بذوری که در عمق cm 10 خاک قرار می گیرند هرگز سبز نمی شوند .
ب: کشت ردیفی : در اینحالت با استفاده از ردیف کار یونجه کشت انجام می گیرد فاصله ردیفها 20 تا cm 25 و فاصله بذور بر روی ردیفها 3تاcm 4 در نظر گرفته می شود اگر هدف تهیه بذر باشد فاصله ردیفها را میتوان 60 تا cm 90 در نظر گرفت .
برای زیر خاک کردن بذور در حالت دست پاش از ماله یا شن کش استفاده میکنند میزان بذر مصرفی در حالت دست پاش kg 30تا40 و در کشت ردیفی kg 15تا 10 در هکتار می باشد بهتر است کشت به صورت هیرم کاری باشد تا مشکل جابه جایی بذور کاهش یابد .کشت یونجه به صورت مخلوط با گرامینه ها – گراس ها- بویژه جو به نسبت 9به 1 یونجه در مقابل جو انجام می شود . کشت مخلوط دارای محسناتی است از جمله :
1-چون در سال اول و در چین اول یونجه محصول چندانی نمی دهد از محصول گراس – گرامینه استفاده می شود .
2-رشد گراس در بهار زودتر از یونجه است لذا بوته های جوان یونجه را از تشعشع آفتاب محافظت میکند .
3-مخلوط یونجه با گراس به علت داشتن کربو هید رات بالا خوش خوراک تر است .
4- محصول یونجه با گراس به هنگام خشک کردن آسیب کمتری می بیند .
مقدار كود
1-ازت : در بين كودهاي مورد نياز ازت كمتر مورد استفاده قرار مي گيرد زيرا گياه در طي دوران رشد به علت تثبيت ازت توسط باكتريهاي همزيست (ريزوبيوم) مي توانند نيتروژن مورد نياز خود را تامين كنند ولي به عنوان كود استارتر (شروع كننده) 20_40 كيلو گرم در هكتار كود نيتروژنه مصرف مي شود
2 -فسفر و پتاس :بسته به نياز خاك 100تا 150كيلو گرم در هكتار مصرف مي شود
نكته 3 _به علت اينكه يونجه به مدت چندين سال در زمين باقي مي ماند لذا در اثر آبياريهاي مكرر خاك مزرعه بعد از چند سال اسيدي مي شود و لازم است براي افزايش ph و خنثي كردن اسيدهاي مضر هر چند سال يك بار به مزرعه آهك اضافه گردد
عمليات داشت :
1-واكاري : در مزارع يونجه معمولا در سال اول لكه هاي خالي در سطح مزرعه ديده ميشود به دلايل زير:
الف : پايين بودن قوه ناميه بذور يونجه، ب : توزيع غير يكنواخت بذر در كشت دست پاش، پ : سبز نشدن بذري كه در اعماق قرار گرفته اند، ج : سله بستن خاك، خالي ماندن محل گياه همراه: خالي ماندن اين محلها به تدريج موجب توسعه علفهاي هرز شده لذا بعد از برداشت چين اول در اين محل اقدام به بذر پاشي مي كنند
2 - كود دادن : علاوه بر كودهايي كه قبلا و در موقع كاشت به زمين اضافه مي شود به نسبت محصولي كه ساليانه از زمين برداشت مي شود همه ساله در آخر پاييز بسته به نياز خاك از كود پتاسه يا فسفره استفاده مي كنند
3-آبياري : يونجه گياهي است كه براي توليد محصول به آب كافي نياز دارد و به نسبت آبي كه دريافت مي كند محصول نيز توليد مي نمايد به طور كلي نياز به آب در محصولات به بافت و ساختمان خاك و ميزان نزولات آسماني و عمق خاك و درجه حرارت در يونجه به تعداد چين برداشتي بستگي دارد در يونجه قبل از كاشت آبياري صورت گرفته و آبياري هاي بعدي بعد از ظهور گياهچه و در اوايل رشد بلافاصله كم و حجم پايين آب انجام مي گيرد با ادامه رشد بر فواصل آبياري اضافه شده و ميزان آب آبياري نيز افزايش مي يابد يونجه در سال 15-30نوبت آبياري مي شود در مناطق معتدل و سرد سير هر 8-10روز و در مناطق گرمسير 4-6روز يك مرتبه آبياري مي شود آبياري به سه صورت :
الف)آبياري غرقابي يا كرتي: اگر شيب زمين و غير يكنواخت باشد زارع مجبور به چنين آبياري مي شود
ب)آبياري نشتي يا رديفي: كه به منظور جلوگيري از سله بستن استفاده مي شود
ج ) آبياري باراني: در سال اول به علت كوبيده شدن خاك اين نوع آبياري ايجاد مشكل مي كند ولي از سال دوم به بعد داراي محسنات زير است:
صرفه جويي در مصرف آب، حفظ رطوبت خاك، امكان توزيع كود همراه آب
4_ مبارزه با آفات بيماريها و علفهاي هرز : يونجه در اوايل رشد از رشد بسيار كمي بر خوردار است كه امكان غلبه به علفهاي هرز در آن وجود دارد بدين ترتيب نه تنها رشد يونجه به تاخير مي افتد بلكه كيفيت علوفه برداشتي نيز كاهش مي يابد مهمترين علف هرز مزارع يونجه گياه انگل گلداري به نام سس cuscuta مي باشد اين گياه پس از رويش به دور ساقه پيچيده و ارتباط خود را با زمين قطع مي كند و با اندام مكنده خود از شيره پرورده گياه تغذيه مي نمايد
راههاي مبارزه با سس :
الف ) روش پيشگيري : 1 -بوجاري كردن بذور: بذور يونجه كليوي شكل و صاف در صورتي كه بذور سس تقريبا گرد و نا صاف هستند لذا يا مخلوط كردن توده بذري با پودر آهن و عبور دادن بذور از دستگاه سس گيري كه داراي يك آهن ربا است عمل بوجاري انجام مي دهد، 2- عدم استفاده از كودهاي دامي آلوده، 3-عدم استفاده از آبهاي آلوده، 4-لايه روبي وحذف علفهاي هرز
ب ) مبارزه زراعي : 1 -انجام تناوب زراعي، 2 -ايجاد دوره خشكي، 3 -سوزاندن بوته هاي آلوده با شعله افكن
ج ) مبارزه شيميايي :
1 -قبل از اتصال سس به يونجه از سم داكتال به ميزان 3-5ليتر در هكتار
2 -بعد از اتصال سس به يونجه 7-15 ليتر در هكتار سم داكتال
3 -از سموم عمومي نظير رانداب گراماكسون به منظور حذف بوته هاي آلوده استفاده از سموم شيميايي علاوه بر گران بودن به علت باقي ماندن آنها در زنجيره غذايي خطرات زيادي دارد لذا نكته اصلي در زمان كاشت داشتن مزرعه اي عاري از علفهاي هرز مي باشد خلوص بذور در زمان كاشت بايد بيش از 98% باشد و 2% باقي مانده نيز نبايد بذر سس باشد
گل جاليز orobanche از ساير علفهاي هرز يونجه بوده و براي مبارزه مي توان از مگس گل گل جاليز استفاده كرد بعضي از علفهاي هرز نظير جو وحشي و گندم داراي خار مي باشد و به هنگام تعليف دام موجبات زخمي شدن مخاط حيوان مي شود برخي ها مانند علفهاي پياز دار موجب تغيير در طعم و بوي شير مي شوند در مورد آفات مهمترين آفات يونجه سوسك ريز به رنگ قهوه اي تا سياه به نام سرخورطومي يونجه hypera miner اين آفات زمستان را بصورت حشره بالغ در زير علفهاي هرز يا درون خاك سپري كرده و در بهار پس از جفت گيري در ساقه هاي جوان تخم ريزي مي كنند آسيب بوسيله لاروهاي اين حشره ايجاد مي شود كه از تمام برگ به جز رگبرگ تغذيه مي كند به منظور مبارزه مي توان چين برداري اول را به جلو انداخت و يا در اوايل بهار پس از خروج حشره كامل از سموم شيميايي نظير ديازينول وليندين فن والريت استفاده نمود از بيماريهاي كتان به بيماري لكه برگي پوسيدگي ريشه ريشه و نماتد اشاره كردكه مهمترين عامل براي مبارزه استفاده از رقم مقاوم می باشد.
مدیریت برداشت یونجه
چکیده
برتری یونجه معمولی نسبت به علوفه های دیگر این است که دارای پروتئین خام و انرژی بیشتری است که مورد استفاده دام و طیور قرار گرفته است. یونجه گیاهی چند ساله است که کربوهیدارتهای قند و نشاسته را در ریشه و تاج ذخیره می کند. یونجه تازه حاوی حدود 80 % رطوبت می باشد که بارش باران بر روی علوفه های خشک قبل از بسته بندی ، مواد مغذی قابل حل را شستشو می دهد و هوای بارانی سبب ایجاد تاخیر در برداشت می شود و همچنین از دست رفتن برگ در یونجه پروتئین خام را کاهش می دهد
مقدمه:
یونجه معمولی در مقایسه با سایر محصولات، علوفه بهتری است زیرا پروتئین خام وانرژی بیشتری داشته و نیاز به هردونوع مکمل ها در جیره ی غذایی را کاهش می دهد.این پتانسیل برتر مصرفی،کاربرد گسترده تری در جیره های غذایی گاوهای تولید کننده ی لبنیات بالا داشته است.
رشد گیاهی علوفه
شناخت چگونگی رشد یونجه معمولی و ارتباط آن با محصول علوفه ای،کیفیت علوفه ای و ذخایر ریشه ای کربوهیدراتها برای تولید علوفه با کیفیت عالی بسیار مهم است .یونجه ی معمولی گیاهی چند ساله است که کربوهیدراتها(قندها و نشاسته ها)را در ریشه و تاج ذخیره می کند.گیاهان از این ذخایر کربوهیدراتی برای رشد در فصل بهار و پس از هر برداشت استفاده می کنند.زمانی که یونجه به 6تا 8 اینچ بلندی رسید شروع به جایگزین کردن کربوهیدراتها در ریشه می کند(نمودار21).این چرخه پس از هر برداشت تکرارمی شود.مقادیر زیاد ذخایر کربوهیدرات رشد سریع پس از برداشت و نیز بقاء زمستانی را تقویت می کند.رشد مجدد از قسمت جوانه ها یا از تاج و یا اینکه از قسمت پایه ی جوانه های قدیمی(پس از نخستین برداشت)شروع می شود.رشد مجدد یونجه برای برداشت های دوم و بعدی در حالی آغاز می شود که چرخه ی قبلی شروع به گل دادن کرده است.اگر این برداشت در زمانی که گیاهان به بلوغ کامل رسیده اند صورت پذیرد،جوانه ها را برای برداشت بعد از بین برده و رشد مجدد را به تاخیر می اندازد.
رشد علوفه تا زمان اوایل گل دهی بسیار سریع است(نمودار22).این رشد علوفه تا تبدیل گل کامل ادامه می یابد.اما اغلب از دست رفتن برگها از ساقه های پایین تر پس از نخستین گل دهی افزایش یافته و بازده را کند می سازد.کیفیت علوفه یونجه ی معمولی در نخستین مراحل رویشی ،زمانیکه وزن برگها از وزن ساقه بیشتر باشد ،به بالاترین حد می رسد.با این وجود،تا نخستین گل دهی و گاهی اوقات زودتر،نسبت ساقه از برگها بیشتر می شود.
بازده بالاتر یونجه پس از نخستین گل دهی می تواند اساسا به ساقه هایی با کیفیت کمتر ارتباط داده شود.هر چه فواصل زمانی برداشت افزایش یابد یا اینکه هر چه گیاهان در مراحل بعدتری از بلوغ برداشت گردند،بازده در هر برداشت افزایش می یابد اما کیفیت علوفه ی برداشت شده کاهش می یابد.
درجه حرارت ها در طی رشد بر کیفیت علوفه تاثیر می گذارد.رشد یونجه در طی هوای سرد،علوفه ای با کیفیت بالاتر تولید می کند تا اینکه این رشد یونجه در طی دوره های گرم صورت گرفته باشد و برداشت ها هم در زمینی بدون وجین کاری صورت گرفته باشند و هم این برداشت در مرحله ی بلوغ باشد.همچنین کیفیت علوفه تحت تاثیر زمانی از روز قرار می گیرد که یونجه برداشت شود. گیاهان قندها و نشاسته ها را در فرایندی که تنفس نامیده می شود به انرژی تبدیل می کنند.تنفس پیش از برداشت ،کیفیت علوفه را کاهش داده و فقط به وسیله ی خشک کردن علوفه متوقف می گردد.بنابراین،بهترین زمان برای برداشت یونجه به هنگام صبح است تا خشک کردن را سرعت بخشیده و قندها و نشاسته ها را ذخیره ساخته و کیفیتی بالا در علوفه ارائه دهد.
مدیریت برداشت بازده علوفه ،کیفیت و مقاومت پایا همگی از ملاحظات عمده در تکامل یک برنامه ی مدیریتی برداشت سودمند می باشند.آگاهی های رو به افزایش از ارزش غذایی یونجه با کیفیت بالا برحسب انرژی و ذخایر پتانسیل و مکمل های پروتئینی ،بسیاری را بر آن داشته تا استراتژی های کنونی برداشت را مورد ارزیابی مجدد قرار دهند.
انتخاب یک برنامه ی برداشت با تصمیم گیری پیرامون کیفیت علوفه مورد نظر آغاز می گردد. پرورش دهندگانی که خواهان یونجه ای با تمام کیفیت های عالی هستند،مقاومت پایا را کم کرده و بازده حاصل را می کاهند.تصمیمات برنامه ی برداشت شامل تعداد سرزنی ها در هر فصل ،تاریخ سرزنی ،مرحله ی بلوغ و بازده ،کیفیت و پایایی این امر را آشکار می سازد که چرا از مرحله ی رشد مکرر استفاده می شود تا زمان برداشت یونجه را تصمیم گیری نمایند.با ارتباط دادن برداشت ها به مراحل ویژه ی تکامل ،همچنین باید تاثیرات مختلف تغییرات محیطی و سرعت تنوع های بلوغ را نیز در نظر داشت.
پایایی ماکزیمم
اگر برداشت برای پایایی ماکزیمم بخواهد صورت گیرد،یونجه را بین نخستین گل دهی و 25% گل دهی سرزنی نمایید.این امر تقریبا 35تا 40روز سرزنی ها می باشد(نمودار 23).در مقایسه با زمانی که سرزنی برای کیفیت بالا صورت می گیرد،این سیستم دارای فرصت برداشت طولانی تری می باشد،زیرا تاکید بر میزان بالای محصول است.
کیفیت بالا
زمانیکه برداشت برای کیفیت بالا انجام می شود،نخستین سرزنی باید در اوایل تاریخ گذاری تقویمی مناسب با ناحیه صورت گیرد.باقیمانده ی سرزنی ها در اواسط جوانه زنی عموما در فواصل زمانی 28تا33روز،ابتدای فصل و تا مدتی طولانی تر در انتهای فصل (نمودار23)باید انجام شود.سرزنی برای بدست آورد علوفه ای با کیفیت بالا به این معنی است که علوفه باید در عرض یک دوره ی3تا4روز برداشت شود.در نواحی سرد این سرزنی نباید در اواخر پاییز صورت گیرد،اگرچه در جاهایی که نیاز به کاهش دادن آفاتی که زمستان گذرانی می کنند احساس شود،چنین امری باید انجام شود.بازده سرزنی در اواخر پاییز عموما کم بوده و سرمازدگی را افزایش داده و بازده نخستین سرزنی در بهار بعدی را می کاهد.
بازده بالا و کیفیت بالا
به منظور اینکه برنامه های برداشت بیشترین بازده با بالاترین کیفیت علوفه فراهم کند،دو مرحله ی نخست سرزنی باید به موقع انجام شود.در طی این زمان کیفیت علوفه بسیار سریع تغییر می کند و تاخیرها به معنای کیفیت پایین علوفه می باشد(نمودار24).نخستین سرزنی را در مرحله ی جوانه زنی یا بین روزهای 15و 25ماه می(May)در مینسوتا ویسکانسین و خیلی زودتر در جنوب انجام دهید.دومین سرزنی را28تا 33روز پس از اولین سرزنی یا اواسط غنچه دهی هر کدام که زودتر رخ دهند درنظر گرفته و سرزنی های متعاقب بعد را در فواصل زمانی 38تا55روز یا زمانی که10تا25%مرحله ی گل دهی صورت گرفته شده،به انجام رسانید.یک برداشت زود ،در وهله اول ،فواصل سرزنی کوتاهی را در پی داشته و بازده با کیفیت بالای علوفه را به دست می دهد(نمودار23)،در حالی که اگر اجازه دهیم سرزنی در مرحله ی رسیدگی و بلوغ انجام شود که گیاه در اوایل گل دهی باشد،این امر ذخایر ریشه و مقاومت پایا را افزایش می دهد.کیفیت علوفه ای یونجه در سرزنی های بعد به سرعت سرزنی های ابتدا تغییر نمی کند از این رو سرزنی های بعدی کیفیت را برای مراحل بلوغ بعدی ابقاء می نمایند(نمودار24).این تغییر کیفیت کندتر،فرصت برداشت را به7تا10روز می رساند.سرزنی های بیشتری ممکن است انجام شوند در صورتیکه زمان اجازه دهد،قبل از دوره ی6تا8هفته ای استراحت که پیش از موعد نخستین سرمازدگی است.در نواحی شمالی ،تاخیر در سرزنی سوم اغلب به گل دهی یونجه در طی 6هفته قبل از نخستین سرمازدگی می انجامد(بین1سپتامبر و 15اکتبر در استان های شمالی).به منظور جلوگیری از دست رفتن مقاومت،این برداشت را تا اواسط و آخر اکتبر به تاخیر اندازید ،قطع نظر از اینکه گیاه در چه مرحله ای از بلوغ به سرما می برد.به هر حال این سرزنی اواخر پاییز طول عمر پایایی را کاهش داده و در بهار بعدی بازده را کاهش می دهد،بنابراین گیاه باید بلند(در 6اینچی)سرزنی شده یا انکه در صورتی که علوفه ی کافی موجود باشد هیچ سرزنی صورت نگیرد.محققان مینی سوتا دریافتند که بالاترین بازده از این سرزنی در طی رویش با یک سرزنی در اواخر پاییز حاصل میگردد.با استفاده از این برنامه ریزی سرزنی،در صد بازده کل در استاندارد مرغوب(در شاخصRFV150د)از 32تا75%بالغ می گردد.
مدیریت برداشت در پاییز
مدیریت برداشت یونجه در پاییز باید با ارزیابی ریسک صدمات زمستانی و نیاز برای علوفه ی اضافی همراه باشد.ریسک صدمات زمستانی به یونجه به عوامل غیرقابل کنترل محیطی (پوشش برف،درجه حرارت،و رطوبت خاک،و عوامل قابل کنترل(زیر بخش گونه یا رقم،حاصلخیزی خاک،استراتژی سرزنی فصلی زمان پایانی ،و ارتفاع سرزنی)بستگی دارد.
مدیریت سیلو و علف خشک
تهیه ی سیلو و علف خشک درچگونگی به کار گیری مقدار رطوبت یونجه به عنوان استراتژی در نگهداری متفاوت می باشد . یونجه ی تازه حاوی حدود 80%رطوبت می باشد . پروتئین ها وقندهای قابل حل در مایع علوفه حل می شوند . زمانیکه ازطریق پلاستون به حد غلظت برسند،این عصاره محیط ایده آلی رابرای رشد مخمرها،قارچ ها وباکتری های به منظور فعالیت سریع آنزیم های گیاهی فراهم می سازد .رشد مناسب باکتریایی می تواند به تخمیری منجر گردد که اسید لاکتیک تولید نموده ومواد رابه صورت سیلوه حفظ نماید.
زمانیکه علوفه قبل از برداشت به صورت علف ،خشک شود،آب آن تبخیر شده وبه غلظت بالاتری ازمواد غذایی درمایع باقیمانده منجر می شود یعنی جاییکه رشد سلولی وفعالیت آنزیمی محدود شده است.
فقدان ها
هرگامی در فرایند نگهداری ـ علف چینی ،با چنگک ،جمع آوری کردن ،خرد کردن ،بسته بندی کردن ،ذخیره سازی وتخلیه سازی ـ سبب ازدست رفتن مواد خشک علوفه ای می شود (نمودار25).برخی از این فقدانها ی کل از،سرزنی تا تغذیه ،20%تا30% مواد خشک غلات پایانی در سیستم های علف خشک وسیلوی شاخص می باشد . در تهیه ی علف خشک ،بسیاری از فقدان ها از عملکرد مکانیکی خسارت ها یا آب وهوای در مزرعه پدید می آیند . در تهیه ی علوفه سیلویی اکثر فقدان ها در طی ذخیره سازی وانباشته سازی صورت میگیرند.
تغییرات کیفیتی
بسیاری ازمواد خشک ازدست رفته شده از علوفه درطی برداشت وذخیره ساز ی دارای ارزش غذایی بالایی هستند . درمقایسه با ساقه ها ،برگهای بیشتری در طی تهیه علف خشک از بین می روند و مواد مغذی غنی سرشار از انرژی وپروتئین دربرگها ذخیره شده اند .فرایند های بیولوژیکی درتهیه علوفه ی سیلویی، مواد مغذی موجود و مهیاتری ازقبیل قند گیاهان را به کار میگیرد .از این رو ،هم درسیستم های سیلویی وهم علوفه خشک ،تغییراتی که رخ می دهند ،اغلب برای کیفیت محصول نهایی زیان آور می باشد.
حداقل رسانیدن فقدان ها
نمیتوان ازدست رفتن مواد خشک وتغییرات کیفیتی درمحافظت از علوفه ی خشک اجتناب نمود ،اما آنان می توانند بوسیله ی استفاده از عملکرد های خوب مدیریتی به حداقل رسند . عملکرد ها برای تهیه ی علوفه ی خشک مناسب درجدول 14خلاصه شده است .
فقدان های کیفیتی درطی تهیه ی علوفه ی خشک
- فرایند تنفس، قندهای گیاهان را مورد استفاده قرار میدهد،فرایند ی که ndfوadf را افزایش وقابلیت هضم راکاهش می دهد.
- بارش باران برروی علوفه ی خشک قبل از بسته بندی ،مواد مغذی قابل حل را شستشو می دهد (پروتئین وکربوهیدراتها).ndfوadf افزایش یافته ،قابلیت هضم وپروتئین خام کاهش می یابند .
- هوای بارانی سبب ایجاد تاخیر دربرداشت می شود. Ndfوadf افزایش یافته وپروتئین خام وقابلیت هضم کاهش می یابد.
محافظت خوب ازعلوفه ی خشک اساسا به عملکرد و مدیریت برداشت بستگی دارد .سرعت خشک کردن ،عمل آوری مکانیکی علوفه ،ورطوبت در بسته بندی ،همگی برکیفیت علوفه ی خشک مؤثر می باشند . با مدیریت ،هیچ زوالی در طی ذخیره سازی در علوفه خشک رخ نمی دهد.
فقدان های کیفیتی درطی تهیه ی سیلو
- فقدان مواد خشک ،وafdوadf را افزایش وقابلیت هضم مواد خشک مصرف شده توسط حیوانات را کاهش می دهد.
- ازدست رفتن برگها ،پروتئین خام راکاهش می دهد
- پروتئین قابل حل می تواند در سیلو درطی تخمیر افزایش یابد. حیواناتی با عملکرد بالای رژیم غذایی (گاوهای شیرده یا گاوهای پرواری )نیاز مند پروتئین قابل حل می باشند ،بنابراین عملکرد کاهش می یابد .
- فیبرشوینده ی اسید :پروتئین خام پروتینی است که از طریق گرما سازی در طی فرایند تخمیر قابل حل شده باشند .بیش از 14%سودمند بوده ،بیش از14%پروتئین موجود برای حیوان راکاهش می دهند.
فقدان های غیر اجتناب شامل آنهایی است که به سبب عملکرد ها مزرعه ،تنفس گیاهی وتخمیر اولیه ایجاد می گردد . فقدان های قابل اجتناب ،از به خارج پخش شدن ،تخمیر غیر هوازی ،فساد هوازی در ساختار ذخیره سازی رخ می دهند .تخمین های فقدان مواد خشک غیر قابل اجتناب از 8%تا30%وفقدان ها قابل اجتناب از2% تا40% بالغ می گردد . اهمیت دستیابی و ابقاء شرایط عاری از اکسیژن، به بکار گیری تجهیزات وتکنیک های توسعه یافته برای خرد کردن صحیح ،جمع آوری بهتر ،بسته بندی سریع ومهر وموم کردن کامل انجامیده است .
یونجه در مقایسه با ذرت از نظر تخمیر کامل مشکل تر است.زیرا یونجه حاوی کربو هیدراتهای قابل حمل کمتری نسبت به پروتئین می باشد . برای دستیابی به خلاصه ای از عملکرد مدیریت خوب سیلویی به جدول 15 درصفحه ی بعد مراجعه نمایید.
موارد قابل ملاحظه در تغذیه با سیلو و علوفه ی خشک
یکی ازروش های عملی تجربه شده درگذشته که کاربرد گسترده ای در فرمولاسیون جیره ی غذایی گاوهای شیری دارد این است که 3/1کنستانتره .3/1باقیمانده یا علوفه و یا علوفه ویا غلات می باشد که بستگی به کیفیت خوراکهای علوفه ای دارد . با تغذیه بوسیله یونجه ای با کیفیت بالا به جای علوفه های باکیفیت کمتر ،تولید کنندگان لبنیات می توانند میزان کنستانتره هایی را که باید خورانده شوند را کاهش داده تا بتوانند مصرف علوفه را افزایش دهند . مطالعه ی شیر دهی درجدول 16نشان می دهند که کنستانتره ها نمی توانند انرژی مورد نیاز درسطوح تولید بالا زمانیکه کیفیت علوفه پایین باشد را تامین نمایند.
چگونگی برداشت یونجه وچگونگی نگهداری آن، از نکات اصلی مطالعات تحقیقی بوده است ،اما هیچ گونه مزیتی در عملکرد حیوان درارتباط با سیستم های برداشت یا ذخیره سازی چه بصورت علوفه خشک وچه بصورت سیلو نشان داده نشده است .برداشت یونجه با مقادیر رطوبت بالا موجب کاهش یافتن خسارات در مزرعه شده،اما باعث افزایش یافتن خسارات ذخیره سازی می گردد ،مگر اینکه علوفه در مکانهای غیر قابل نفوذ نسبت به هوا یا بخش های سیلو نگهداری شوند.
تکنیک های پیشرفته (عوامل خشک کردن ،نگهدارنده ها ومواد تلقیحی سیلویی)
به منظور سرعت بخشیدن به خشک کردن ،عامل خشک کننده ای را به علاوه ی تهویه ی مکانیکی به کار ببرید.این محصولات چه سدیم چه کربنات پتاسیم در زمانیکه یونجه برداشت می شود باید بکار گرفته شوند این مواد زمان خشک کردن را از 5تا24ساعت کوتاه می کنند.عوامل خشک کردن بر روی علف های کارایی ندارند.این محصولات در هر هکتار 2تا6دلار هزینه در برد داشته و مستلزم حجم وسیعی آب برای کاربرد می باشند.مواد نگهدارنده این زمینه را فراهم می آورند که علوفه خشک با مقادیر رطوبت بالاتری در مقایسه با شرایط معمولی تر بسته بندی شود:بیش از14%برای بسته بندی های بزرگتر ؛16%برای بسته بندی مربع یا بسته بندی های مدور و 20%برای بسته بندی های مربع شکل کوچک.این بسته بندی زمانی موثر بنظر می رسند که به کارگیری آنان از وارد شدن خسارات ناشی از بارش باران جلوگیری نمایند.بنابراین فقط زمانی آنان را بکار ببرید که بارش باران قریب الوقوع باشد.
اسید پروپوائینک موثرترین ماده نگهدارنده ی شیمیایی است.پروپیونات امونیوم در مقایسه با اسید پروپیونیک کمتر سوزنده بوده و دارای تاثیر مساوی با هر واحد از پروپیونات می باشد اسید استیک به اندازه ی نیمی از تاثیر اسیدپروپیونیک به عنوان ماده ای نگهدارنده می تواند موثر باشد.در تمامی موارد میزان مورد نیاز مواد نگهدارنده در ارتباط با میزان رطوبت علوفه خشک می باشد.(نمودار26).
مواد تلقیحی با فراهم ساختن اسیدلاکتیک ،باکتریهایی را تشکیل می دهند که برای تخمیر سیلویی،لازم است این محصولات(چه با فومولاسیون میکروبی چه با فومولاسیون انزیمی ) زمانی سودمند هستند که تشکیل جمعیتی از باکتریهایی شکل دهنده ی اسیدلاکتیک به طور طبیعی کم بوده و مقادیر کربوهیدرات گیاهی بالا باشد.در شمال ایالات متحده،این شرایط در تمامی سرزنی های اوایل فصل و اواخر فصل رخ می دهند یعنی زمانیکه ،دوره ی خشک کردن از دو روز کمتر باشد(نمودار27).مواد تلقیحی باکتریایی باید در مکانهای سرد ذخیره شده و حاوی واحدهای شکل دهنده ی کولن پلانتروم-باسیلوس-لاکتو در هر گرم باشد.برای موثر واقع شدن،این مواد تلقیحی باید به طور یکنواخت در سر تا سر علوفه مخلوط گردند.یک اپلیکاتور مایع بر روی آسیاب یا خرد کن روشی ترجیهی برای استعمال این ماده تلقیحی می باشد.
اصطلاحات کیفیت علوفه«الیاف نامحلول در محلول پاک کننده ی اسیدی(ADF)»ADF
درصدی از مواد بسیار غیرقابل هضم و کند هضم در مواد علوفه ای موجود می باشد. این بخش شامل سلولز،لیگنین،پکتین،و خاکستر است.Adfکمتر ،نشان دهنده ی علوفه ی قابل هضم بیشتر بوده و مطلوب تر می باشد.
«الیاف نامحلول در محلول پاک کننده ی خنثی(NDF)»
NDFدرصدی از دیواره ی سلولی یا فیبردر یک خوراک دام می باشد.این ماده شامل الیاف نامحلول در محلول پاک کننده ی اسیدی (به جزء پکتین)و همی سلولز می باشد.
NDFبه طور معکوس با پتانسیل خوراکی حیوانات مربوط است:در صدهایNDF کمتر نشان دهنده ی مصرف بسیار زیادتر حیوان است.از این جهت ،تا مادامی که مقدار فیبر مینیمم مشخصی در جیره ی غذایی برآورد شود،در صد کمی مطلوب است.
ارزش نسبی خوراک دام(RFV)
شاخصی است که برای درجه بندی کردن علوفه بوسیله ی مصرف پتانسیل مواد خشک قابل هضم بکار می رود.درجه بندی های شاخص علوفه ها در ارتباط با مصرف مواد خشک قابل هضم یونجه ی کاملا به گل نشسته(با در نظر گرفتن41%ADFو51%NDFدر گلهای کامل)صورت می گیرد.محاسبات ارزش نسبی خوراک دام(RFV)از قرار زیر است:
1.محاسبه ی مواد خشک قابل هضم علوفه(در صد از مواد خشک)
(ADF*779%)-9/88=DDM
2.محاسبه ی مصرف مواد خشک علوفه ای (در صد از وزن بدن)NDF
.محاسبه ی ارزش نسبی خوراک دام NDF
پروتئین خام(CP)مخلوطی از پروتئین واقعی و نیتروژن غیر پروتئینی است .این ماده با اندازه گیری نیتروژن کل و ضرب این عدد در25/6تعیین می شود.مواد پروتئین خام نشان دهنده ی قابلیت خوراک دام برای برآورده ساختن نیازهای پروتئینی یک حیوان است.
عموماCPمتوسط یا بالا، مطلوب تر ست زیرا این حد نیاز برای پروتئین مکمل را کاهش می دهد. سرزنی علوفه ای زود هنگام یا با درصدی بالا از برگها مقادیر زیادی از مقدار CP را به همراه خواهد داشت.
با سلام به همه دوستداران علم و فن آوری، به ویژه رشته ی کشاورزی.